Jak znakować żeby nie przesadzić

Certyfikaty, etykiety, oznakowania – mnożą się jak grzyby po deszczu. Nie znajdziemy już chyba w żadnym sklepie produktu, który nie oprócz standardowej naklejki ze wzmianką o producencie i składnikach – nie byłby również opatrzony informacją o przyznanych nagrodach i wyróżnieniach.

Certyfikaty, etykiety, oznakowania – mnożą się jak grzyby po deszczu. Nie znajdziemy już chyba w żadnym sklepie produktu, który nie oprócz standardowej naklejki ze wzmianką o producencie i składnikach – nie byłby również opatrzony informacją o przyznanych nagrodach i wyróżnieniach.

Czym więc jest znakowanie produktów dla konsumenta?! Czy jest latarnią morską, która prowadzi zawsze we właściwym kierunku, czyli – zgodnie z wolą producenta do wyboru tego jednego jedynego i właściwego produktu?! Niestety, w dzisiejszych czasach nastała swego rodzaju moda na znakowanie wszystkiego wszelkimi dostępnymi znakami i etykietami. Konsument, zasypywany informacjami i różnego rodzaju etykietami, czasem jest po prostu bezradny i nie zawsze wie, czym tak naprawdę ma się kierować, żeby dokonać zakupu produktu, który będzie zgodny z jego osobistymi upodobaniami, nie zaś z preferencjami specjalistów od marketingu danej firmy. Już w czasach starożytnych znakowano produkty. Z tego samego powodu robi się to dzisiaj – aby nadać zindywidualizowane cechy konkretnemu produktowi i dzięki temu wyróżnić go na tle innych konkurencyjnych wyrobów. Konsumenci są coraz lepiej wyedukowani i świadomi nie tylko swoich praw, ale także praw i obowiązków producentów. Należy jednak zdawać sobie sprawę, że istnieje pewna grupa konsumentów, którzy z różnych względów nie przywiązują wagi do tego, czy dany produkt ma znak jakości, znak ekologicznej produkcji czy energooszczędności. Podstawową zasadą tworzenia etykiet i wszelkiego rodzaju oznaczeń jest informowanie oraz ewentualnie ostrzeganie kupującego przed zagrożeniem wynikającym z niewłaściwego użytkowania. Nie zawsze niestety znaki jakości czy wyróżnienia na opakowaniach wyrobów znajdują pokrycie w rzeczywistości, a sygnowane nimi produkty faktycznie są godne polecenia i zakupu. Oznaczenia, które znajdziemy na produktach w formie etykiet, muszą zawierać przede wszystkim nazwę producenta wraz z jego dokładnym adresem. Inne niezbędne informacje dotyczą składu produktu oraz instrukcji jego przygotowania i użycia oraz, jeżeli jest to ważne, specjalnych zaleceń dotyczących przechowywania. Zakres podstawowych informacji dla produktów wprowadzanych na polski rynek znajdziemy w szczególności w ustawach: o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia, o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych, o cenach, o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej, o towarach paczkowanych, o opakowaniach i odpadach opakowaniowych, o ogólnym bezpieczeństwie produktów, prawie działalności gospodarczej oraz wydanych na ich podstawie przepisach wykonawczych.

Po wejściu Polski do Unii Europejskiej 1 maja 2004 r. przepisy prawa polskiego dotyczące obowiązkowego znakowania towarów zostały znowelizowane, szczególny nacisk zaś położono na nowe wymagania prawne w zakresie znakowania artykułów spożywczych. Przepisy prawa polskiego i europejskiego nałożyły na producentów obowiązek informowania konsumentów w języku polskim w sposób jasny i niewprowadzający w błąd co do nazwy produktu, producenta, kraju pochodzenia, informacji o dopuszczeniu do obrotu na terytorium Polski, określenia jego energochłonności, a także ewentualnych innych danych, znaku bezpieczeństwa CE, etc. Certyfikacja produktów może mieć charakter zarówno obligatoryjny, czyli obowiązkowy, oraz dowolny. Certyfikacja obowiązkowa w Unii Europejskiej dotyczy znaku bezpieczeństwa CE, który muszą mieć wyroby, które mogą spowodować zagrożenie dla życia, zdrowia lub środowiska. Certyfikacja nieobligatoryjna w Polsce obejmuje m.in. znak jakości Q, znak bezpieczeństwa B, znak ekologiczny, znak zgodności z polską normą (PN) oraz znak zgodności z wymaganiami norm krajowych, międzynarodowych, dokumentów normatywnych oraz norm i dyrektyw organizacji regionalnych. Odrębną kwestią natomiast jest znakowanie produktów żywnościowych. Nie wszyscy kupujący zdają sobie sprawę, że prawo Unii Europejskiej zobowiązuje producentów do umieszczania konkretnych informacji na etykietach produktów spożywczych. W tym przypadku etykiety znajdujące się na produktach muszą precyzyjnie informować konsumenta o producencie, rodzaju produktu i umożliwiać odróżnienie od podobnych środków spożywczych, zawierać informacje dotyczące postaci środka spożywczego lub procesów technologicznych stosowanych w produkcji, w szczególności określających, czy jest to środek sproszkowany, liofilizowany, głęboko mrożony, zagęszczony, wędzony etc., oraz uwzględniać inne dane niezbędne do identyfikacji środka spożywczego, istotne z punktu widzenia konsumenta. Jeśli produkt poddano działaniu promieniowania jonizującego, nazwa zawsze musi zawierać wzmiankę na ten temat. Wszystkie składniki muszą być wymienione w porządku malejącym według ich masy (z wyjątkiem mieszanek owoców lub warzyw), z uwzględnieniem znanych składników wywołujących reakcje alergiczne (np. orzechy ziemne, mleko, jaja, ryby). Natomiast w przypadku składników opisanych przez nazwę produktu, w formie obrazka lub słownie (np. z truskawkami) albo mających podstawowe znaczenie dla charakterystyki danego produktu (np. procent mięsa w gołąbkach) należy podać także ich zawartość procentową.