Zobacz aktualny numer

Odkurzacze

Kiedy na rynku znaleźć można było zaledwie kilka modeli odkurzaczy, wyboru dokonywano w najprostszy możliwy sposób: o zakupie decydowało to, które urządzenie podoba się kupującemu. A ponieważ pierwsze odkurzacze również do najciekawszych nie należały, wybierano je według koloru. Dziś rodzajów i typów odkurzaczy jest tak wiele, że dobry wybór nie jest sprawą prostą. Zależy przede wszystkim od rodzaju i wielkości odkurzanych powierzchni, preferencji i przyzwyczajeń użytkowników, cech indywidualnych takich jak np. wzrost, a także zasobności portfela. Podstawą naszej klasyfikacji są zarówno niuanse konstrukcyjne, techniczno-funkcjonalne, ale także takie cechy, które umożliwiają wyróżnienie jakiejś grupy odkurzaczy. Dokładniej opowiemy o tym poniżej. Odkurzacze dostępne na polskim można podzielić na kilka głównych grup. Są to odkurzacze tradycyjne, odkurzacze uniwersalne (wielofunkcyjne, wieloczynnościowe), odkurzacze ręczne, odkurzacze-roboty oraz odkurzacze pionowe. W obrębie grup odkurzaczy tradycyjnych oraz uniwersalnych funkcjonują jeszcze osobne podgrupy. Odkurzacze tradycyjne podzielić można na workowe, bezworkowe i z filtrem wodnym. Natomiast odkurzacze uniwersalne na modele typu wet&dry, piorące oraz parowe. Jest to nadal największa grupa urządzeń. Z ich pomocą nie można ani prać, ani nawet sprzątać rozlanych płynów (może to się zakończyć zepsuciem urządzenia i z pewnością wpłynie na pogorszenie efektywności odkurzania). Można nimi odkurzać wszystkie rodzaje powierzchni – twarde i miękkie. Ponadto dzięki różnym końcówkom mogą być przydatne przy usuwaniu kurzu z zasłon, obić, drobnych bibelotów na półkach czy domowej biblioteczki. Standardem w odkurzaczach suchych jest szczotka ze specjalnym przełącznikiem do podłóg miękkich i twardych. Tradycyjne odkurzacze mają podstawowy zakres działania. Uporają się z kurzem, pyłem, drobnymi śmieciami, włosami i sierścią. Z kolei odkurzacze uniwersalne, nazywane także, ze względu na możliwość spełniania kilku funkcji, wieloczynnościowymi są skonstruowane tak, by oprócz podstawowej funkcji odkurzania na sucho pochłaniać również zanieczyszczenia mokre, a też prać i odświeżać tkaniny.

Odkurzacze workowe

Pochłaniane zanieczyszczenia trafiają do specjalnego papierowego lub tekstylnego worka. Pozornie różnica w rodzaju worka nie polega jedynie na konieczności jego opróżnienia lub wymiany. Odkurzacze z workami papierowymi, a więc wymiennymi, poleca się do domów lub rodzin, w których są alergicy, ze względu na ograniczony kontakt takiej osoby z zebranymi zanieczyszczeniami. Na rynku są worki przeznaczone specjalnie dla alergików oraz worki z dodatkiem węgla, usuwające nieprzyjemne zapachy. Te drugie są jednak zbędne, kiedy odkurzacz wyposażony jest w filtr węglowy. Częstym zarzutem wobec odkurzaczy workowych jest to, iż ich efektywność obniża się wraz z zapełnianiem worka. Najnowsze odkurzacze są jednak skonstruowane tak, by siła ssania nie malała.

Odkurzacze bezworkowe

Ze względu na konstrukcję wnętrza nazywane są cyklonowymi. Ssanie wytwarzane jest dzięki zastosowaniu siły odśrodkowej, nazywanej efektem cyklonu. Śmieci zasysane są do specjalnego pojemnika, który należy opróżnić po zapełnieniu. Plusem odkurzaczy tego typu w porównaniu do modeli workowych jest brak spadku siły ssania. Nie ma także żadnych kosztów i problemów związanych z zakupem worka.

Odkurzacze z filtrem wodnym

Jest to szczególny typ odkurzaczy bezworkowych, w którym najważniejszym filtrem jest woda – najdoskonalszy i najprostszy filtr naturalny. Po odkurzaniu użytkownik opróżnia pojemnik z wodą zanieczyszczoną kurzem i pyłem. Drobiny wciągnięte przez ssawkę trafiają do zbiornika z wodą, w którym namoczone, opadają na dno. Część modeli wymaga stosowania dodatkowej nakładki odseparowującej większe zanieczyszczenia, która jest mylnie nazywana filtrem wodnym. Samym filtrem jest po prostu woda. Część modeli dostępnych na rynku wyposażona jest w zbiornik na wodę z dodatkowym małym pojemnikiem separującym największe śmieci. W innych stosuje się papierowy „filtr wodny”. Wyróżnić można dwa rodzaje odkurzaczy z filtrem wodnym. Pierwsza grupa to modele, w których zasysane powietrze przepuszczane jest przez mgłę wodną powstającą w zbiorniku. Brud stopniowo nasiąka wilgocią, staje się cięższy i opada na dno pojemnika z wodą. Zostaje tu blisko 90 proc. wszystkich zanieczyszczeń. Pozostałe wraz z powietrzem wędrują do filtrów wylotowych, na których zostają zatrzymane. W odkurzaczach drugiej grupy powietrze wraz z zanieczyszczeniami jest pod dużym ciśnieniem wtłaczane do wody i osiada na dnie.

 

Odkurzacze mokro/sucho (wet&dry)

Ich funkcją jest usuwanie zanieczyszczeń suchych i mokrych. Ponadto przy ich pomocy zbierać można także rozlane płyny. Aby zapobiec uszkodzeniu silnika, odkurzacze te wyposażone są w specjalne zbiorniki wykonane z tworzyw o wysokiej odporności. Odpowiednio wzmocnione są także wszystkie elementy odkurzacza narażone na uszkodzenia podczas wciągania większych i cięższych śmieci. Odkurzacze mokro/sucho można z powodzeniem stosować np. w garażach czy przydomowych warsztatach, a także na schodach przed domem. Należy jednak pamiętać, że nie są to odkurzacze profesjonalne, które wykorzystuje się do zbierania pyłów powstałych podczas działania narzędzi elektrycznych i pneumatycznych. Odkurzacze wet&dry nadają się także do wciągania mokrej ziemi, wylanej kawy, herbaty, wody z kwiatka czy zupki dziecka, kiedy strąci ją na podłogę. Wiele modeli odkurzaczy mokro/sucho wyposażonych jest w specjalne końcówki do czyszczenia przy pomocy pary, mycia szyb itp.

 

 

Odkurzacze piorące

Głównym ich zadaniem, poza odkurzaniem, jest pranie dywanów, wykładzin, obić i tapicerki, a także zmywanie powierzchni twardych – parkietów, paneli czy terakoty. Równie dobrze co odkurzacze mokro/sucho i modele tradycyjne pochłaniają suche i wilgotne zanieczyszczenia. Często jednak, by odkurzać na sucho, należy zamontować dodatkowy filtr, który usunie zanieczyszczenia. Odkurzacz piorący najpierw rozprowadza detergent (lub wodę z detergentem) na pranej powierzchni, a następnie odsysa go do odpowiedniego zbiornika. Prana powierzchnia spryskiwana jest płynem pod ciśnieniem, co ułatwia wniknięcie detergentu nawet w grube, gęste dywany. Urządzenia tego typu wyposażone są w dwa lub trzy zbiorniki: oddzielny na brudną wodę oraz, – w zależności od modelu – dwa zbiorniki na wodę czystą i detergent lub jeden pojemnik na detergent rozcieńczony w wodzie. W zestawie z odkurzaczem piorącym użytkownik znajdzie wiele różnych akcesoriów, np. dysz spryskująco-natryskujących, spryskująco-odsysających, ssawki (np. ssawki szczelinowe, do tapicerki, ssawki do parkietów, ssawki samochodowe, ssawki z miękką lub twardą szczotką, turboszczotka). Podstawą zestawu akcesoriów jest ssawka z przełącznikiem mokro/sucho. Producenci oferują także akcesoria specjalne, takie jak np. filtry popiołu czy dużych śmieci i ssawki wykonane z metalu.

 

 

Odkurzacze parowe

Modele, których podstawą jest parownica (wytwornica pary, generator pary).. Zanieczyszczenia usuwane są za pomocą siły ssącej oraz pary pod wysokim ciśnieniem. Dzięki wielu końcówkom przy pomocy tych odkurzaczy można z łatwością czyścić wszelki brud na każdej wodoodpornej powierzchni. Czystość uzyskiwana jest bardzo łatwo. Gorąca para rozpuszcza nawet trwały brud, a przede wszystkim dezynfekuje mytą powierzchnię. Odkurzacze parowe dzięki bogatemu wyposażeniu stosować można także do odświeżania tkanin, obić, dywanów i tapicerek. Dzięki nim higieniczną czystość uzyskać można w kuchni – na płytkach, okapie, płycie kuchennej, podłodze – szczególnie tam, gdzie pojawia się tłusty, trudny do usunięcia nalot. Ponadto para skutecznie dezynfekuje powierzchnie w łazience – ściany, fugi, trudno dostępne miejsca, umywalki, wanny, brodziki czy sedesy. Ważną cechą odkurzacza parowego jest szybkość uzyskiwania gotowości do pracy, a więc szybkość nagrzewania się, oraz wydatek pary. Rzeczą ważną jest pojemność zbiornika na wodę (bojlera), co przekłada się na powierzchnię, którą można wyczyścić po jednorazowym napełnieniu zbiornika. Część modeli wyposażona jest w zbiornik uzupełniający, z którego pobierana jest woda do bojlera.

 

 

Odkurzacze ręczne

Odkurzacze te swoją nazwę zawdzięczają małym wymiarom. Często zwane są także bezprzewodowymi, akumulatorowymi lub po prostu miniodkurzaczami. Poręczny charakter jest ich podstawową zaletą: można je łatwo przenieść w konkretne miejsce, gdzie rozsypała się mąka czy cukier. Małe gabaryty i pojemność zbiornika na śmieci są z jednej strony główną zaletą, a z drugiej także cechą, która sprawia, że nie może to być główne urządzenie sprzątające w domu. Odkurzacze ręczne przydają się do szybkich poprawek, odkurzania małych powierzchni czy miejsc, do których trudno się dostać tradycyjnym odkurzaczem (zwłaszcza gdy jest dosyć ciężki, a rura między obudową a ssawką jest krótka). Niektórzy producenci tradycyjnych odkurzaczy wyposażają swoje modele w specjalne szczoteczki antystatyczne, którymi można dotrzeć w trudnodostępne miejsca. Odkurzacze ręczne są proste w konstrukcji i na ogół nie wyposaża się ich w zaawansowane rozwiązania, choć dostępne są np. odkurzacze ręczne oparte o działanie siły odśrodkowej (cyklonowe). Ważnym atutem odkurzaczy ręcznych jest akumulatorowe zasilanie, dzięki któremu użytkownik ma nieograniczony zasięg działania i nie musi przekładać wtyczki z jednego kontaktu w drugi. Dostępne na rynku modele na jednorazowym ładowaniu mogą działać przez ok. 30 minut (część modeli można ładować w ładowarce umieszczonej w samochodowej zapalniczce). Jest to zbyt krótko, jeśli mamy do czynienia z większymi powierzchniami. Atutem odkurzaczy bezprzewodowych jest wygoda przechowywania – można go schować lub zamontować na specjalnej rączce lub podstawce, która służy jednocześnie jako baza ładująca.

 

 

Odkurzacze pionowe

Modele te są szczególnie popularne w Wielkiej Brytanii. Na polskim rynku nadal stanowią dość wąską grupę urządzeń. Podstawą wyróżnienia tych odkurzaczy w naszej klasyfikacji jest wyraźnie pionowa konstrukcja urządzeń. Ciężar całego urządzenia opiera się na dużej stopie ze ssawką, wyposażonej w kółka, do której, najprościej mówiąc, podłączony jest korpus odkurzacza: rączka z silnikiem oraz zbiornik na zanieczyszczenia. W grupie odkurzaczy pionowych znajdują się zarówno modele workowe, jak i bezworkowe. Wiele modeli ma specjalne ruchome połączenie korpusu z podstawą, co umożliwia bezproblemowe dostanie się pod meble, takie jak mały stolik czy łóżko. Na rynku dostępne są modele z automatycznym dopasowaniem wysokości szczotki do odkurzanej powierzchni. Modele pionowe nie ustępują odkurzaczom o tradycyjnej konstrukcji. Wyposażone są w wielostopniowy system filtracji, mają worki o dużej pojemności i, choć wyglądają na duże i ciężkie, mogą być bardzo łatwe w prowadzeniu. Są łatwe w przechowywaniu – można postawić je w szafie czy we wnęce. Pod względem filtracji oraz jakości działania nie odbiegają one od innych modeli.

 

 

Odkurzacze roboty

Do niedawna odkurzacze te były czymś zupełnie nowym na rynku. Obecnie spotkać je można w ofercie kilkunastu producentów. Nazywane bywają także odkurzaczami automatycznymi. Są one niezwykle bogato wyposażone w innowacyjne rozwiązania. Zdecydowanie wśród odkurzaczy robotów dominują modele sprzątające. Oddzielną grupą są roboty zmywające i pochłaniające ciecze. W sprzedaży są też modele sprzątające na mokro, co oznacza w tym przypadku sprzątanie przy pomocy tkaniny czyszczącej z mikrofibry. Roboty wyposażone są w czujniki, które tworzą system nawigacyjny urządzenia . Niektóre modele wyposażone są w dodatkowy element, który należy ustawić w pomieszczeniu i który kieruje urządzeniem. Może się ono bezpiecznie poruszać po pomieszczeniu i odkurzać bez jakiegokolwiek udziału człowieka. Czujniki pozwalają robotowi omijać przeszkody i zabezpieczają go przed możliwym upadkiem ze schodów. Dla dodatkowej ochrony urządzenia (ale także napotkanych ścian czy mebli) mają najczęściej obudowę ze specjalnymi gumowymi elementami. Odkurzacz robot charakteryzuje się niewielkimi gabarytami oraz najczęściej kształtem okręgu. Niewielkie wymiary (szczególnie mała wysokość urządzenia) umożliwiają robotowi dotarcie do właściwie wszystkich miejsc w domu – mogą dostać się pod meble takie jak łóżko, sofa czy mały stolik. Roboty sprzątające są zasilane akumulatorowo, a w komplecie z urządzeniem zawsze znajduje się stacja dokująca, do której robot wraca po wykonaniu swojego zadania lub w gdy poziom naładowania akumulatora jest niski (pełne ładowanie w zależności od modelu wystarcza na ok. 60–90 minut pracy. Roboty sprzątające mogą być wyposażone w kilka różnych trybów sprzątania (ruchy losowe, sprzątanie tylko powierzchni przy ścianach, sprzątanie konkretnego obszaru itp.). Robot może też skupić się na tych miejscach, które są najbardziej zabrudzone. Do wykrywania tych miejsc służą specjalne detektory brudu. Oprócz nich wyposażone są też w czujnik zapełnienia worka oraz niskiego stanu naładowania akumulatora.

 

.
Odkurzacze workowe
Pochłaniają suche zanieczyszczenia do worków. Najczęściej są to worki papierowe jednorazowego użytku. Bardziej wymagającym klientom można polecić odkurzacze, do których produkowane są worki kilkuwarstwowe, ze specjalnymi higienicznymi zamknięciami, zapobiegającymi wydostaniu się z nich kurzu podczas wyrzucania worka. Istnieją też worki np. z dodatkiem węgla pochłaniającego przykre zapachy czy worki dla alergików (szerzej na temat worków papierowych w jednej z ramek towarzyszących artykułowi). Część producentów do odkurzaczy dołącza worki tekstylne wielokrotnego użytku, które po zapełnieniu można po prostu wytrzepać. Nie są one jednak polecane do użytkowania przez osoby uczulone na roztocza
Odkurzacze bezworkowe
Zwane również odkurzaczami cyklonowymi. Modele te nie posiadają worka. Zamiast niego wyposażone są w specjalny pojemnik na zanieczyszczenia, który po zapełnieniu można w łatwy sposób zdemontować i opróżnić. Dzięki temu użytkownik nie musi kupować i wymieniać worków. W najwyższych modelach odkurzaczy bezworkowych stosuje się efekt cyklonu – zbierane zanieczyszczenia poddawane są działaniu siły odśrodkowej osiągającej wartość nawet 200 tysięcy G. Kurz i brud zostają odseparowane z obiegu powietrza i zgromadzone w pojemniku, a nie w worku, jak w standardowych odkurzaczach. Stożkowy kształt komór, przez które przepływa powietrze, zwiększa prędkość wirowania do wartości tak dużych, że oddzielane są cząsteczki o wymiarach powyżej 0,1 mikrometra.
Odkurzacze z filtrem wodnym
Podobne do odkurzaczy bezworkowych, ale do pojemnika na zanieczyszczenia użytkownik musi wlewać wodę. Wessane powietrze wraz z zanieczyszczeniami dostaje się do wody, gdzie są one namaczane, a następnie czyszczone przez filtry wyjściowe. Tu także użytkownik nie musi używać worków, a powietrze wychodzące z odkurzacza jest nie tylko oczyszczone, ale i nawilżone. Pojemnik z brudną wodą także łatwo się opróżnia. Odkurzacz z filtrem wodnym może służyć dodatkowo do samodzielnego nawilżania powietrza w domu – wystarczy nastawić go na najniższą siłę ssania i wlać kilka kropel olejku zapachowego. Uwaga! Na rynku funkcjonują także modele z filtrem wodnym przeznaczone nie tylko do odkurzania na sucho, ale również na mokro. Przed wyborem konkretnego modelu trzeba koniecznie sprawdzić, jakie zanieczyszczenia on pochłania.
Odkurzacze typu mokro/sucho
Zwane także odkurzaczami typu wet&dry, które obok funkcji odkurzania na sucho wzbogacone zostały dodatkowo o możliwość zbierania wilgotnych zanieczyszczeń oraz wody. Urządzenie tego typu przydatne jest w domu do zebrania rozlanej kawy, herbaty czy szybkiego pozbycia się wycieku wody z pralki. Odkurzacze wet&dry wyposażone są w jeden specjalny zbiornik, w którym zbierają się mokre zanieczyszczenia. Wiele współczesnych modeli posiada pojemniki na zanieczyszczenia wykonane ze specjalnych odpornych na uszkodzenia tworzyw sztucznych, a nawet ze stali nierdzewnej oraz odpowiednio umocnioną konstrukcję rur i węża. Takie odkurzacze mogą być wykorzystywane nie tylko w pomieszczeniach mieszkalnych, ale również w garażu, warsztacie, a także przed domem. Oprócz najprostszych tradycyjnych zanieczyszczeń, jak kurz czy pył, odkurzacze takie bezpiecznie pochłoną duże śmieci o ostrych krawędziach albo mokrą ziemię. Dlatego modele typu wet&dry sprawdzą się raczej nie w mieszkaniach, a w domach, gdzie trzeba sprzątać zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz.
 
Odkurzacze piorące
Potrafią pochłaniać suche zanieczyszczenia, a także odessać np. rozlaną wodę i – co jest najbardziej istotne dla konsumentów ich poszukujących – dogłębnie prać dywany, chodniki, wykładziny, meble tapicerowane i tapicerkę samochodową, a także czyścić na mokro podłogi. Odkurzacze piorące wyposażone są w dwa lub trzy zbiorniki: na zanieczyszczenia, na czystą wodę i na detergent lub na zanieczyszczenia i roztwór czystej wody i detergentu.
Odkurzacze parowe
Specjalne odkurzacze zintegrowane z parownicami (urządzeniami do czyszczenia parą wodną). Odkurzają suche zanieczyszczenia oraz czyszczą za pomocą pary wszelkie wodoodporne powierzchnie. Bez stosowania szkodliwych detergentów pozwalają na zachowanie w higienicznej czystości podłóg, fliz, okien, luster, armatury łazienkowej czy kuchennej, a także płyt do gotowania czy okapów. Nawet tak trudne do usunięcia zanieczyszczenia jak osady z mydła czy kamień pod wpływem działania „gorącej mgiełki” zostaną oderwane od powierzchni i z łatwością rozpuszczone. Część producentów opcjonalnie zapewnia możliwość stosowania odkurzacza parowego wraz z żelazkiem, co znacznie przyspiesza proces prasowania.